الشيخ محمد هادي اليوسفي الغروي ( مترجم : حسينعلى عربى )
149
موسوعة التاريخ الإسلامي ( تاريخ تحقيقى اسلام ) ( فارسي )
به ناگاه قلبش متغير و پشيمان شد و گفت : چه جاى خوش و زندهاى است كه به سوى مرگ مىرود ؟ ( 1 ) مسعودى مىگويد : او بعد از خودش ، فرزندش اسود بن نعمان را به پادشاهى برگزيد ، و او فرزندش منذر بن اسود را براى پادشاهى بعد از خودش انتخاب كرد « 1 » و سپس عمرو بن منذر به پادشاهى رسيد . « 2 » يعقوبى مىگويد كه وى فرزند هند بود و به خاطر سختگيرىاش بر عربها به مضوط الحجارة ( گوزن سنگها ) ملقب شده بود . او وقتش را به دو قسم تقسيم كرده بود : روزى كه در آن به شكار مىرفت و روزى كه به شرابخوارى مىپرداخت . هنگامى كه به مجلس شرابخوارى مىرفت به مردم مىگفت كه در بيرون مجلس منتظر بمانند تا مجلس شرابخوارى به اتمام برسد و او خارج شود . . . ( 2 ) براى همين « طرفة بن العبد » دائما او و برادرش قابوس را هجو مىكرد و از آنها به زشتى ياد مىكرد و در مقابل براى خواهر عمرو غزلسرايى مىكرد و او را به عظمت مىستود . . . در اين ميان متلمّس هم طرفه را در هجو عمرو يارى مىكرد تا اين كه عمرو به آنها گفت : اقامت شما طولانى شده است و من مالى ندارم ، ولى به عاملم در بحرين نوشتهام كه به هر كدام از شما صد هزار درهم بدهد ! ( 3 ) پس هر كدام نامهاى گرفتهاند ؛ ولى متلمّس در مورد كار او شك كرد . براى همين به هنگامى كه به رودخانهء حيره رسيدند ، به يك غلام مسيحى كه خواندن و نوشتن مىدانست ؛ برخوردند . متلمّس به او گفت : آيا مىتوانى خوب بخوانى ؟ ! غلام گفت : بلى . گفت : پس اين
--> ( 1 ) . مروج الذهب ، ج 2 ، ص 74 و در تاريخ يعقوبى ، ج 1 ، ص 210 آمده است : منذر بن نعمان از سال 515 م . و در دوران قباد ساسانى به حكومت رسيد . در زمان وى حارث غسانى به كمك رومىها دولتش را در شام تشكيل داد و پس از مدتى منذر با وى وارد جنگ سختى شد و فرزند حارث در اين جنگ ( سال 544 م . ) اسير شد و به قتل رسيد . منذر صاحب روز حليمهء معروف در نزديكى قنّسرين بود و در همان جا در سال 554 م . به قتل رسيد . او در حدود چهل سال و به نقل مسعودى 34 سال و به نقل يعقوبى سى سال حكومت كرد . ( 2 ) . مروج الذهب ، ج 2 ، ص 74 . وى از سال 554 تا 569 ميلادى حكومت كرد تا اين كه رابطهء بين او و قباد ساسانى در اوايل سلطنت قباد تيره شد ( قبل از 559 م . ) قباد او را عزل و حارث بن عمرو ، فرماندار كنده را جايگزين وى كرد . در سال 559 ميلادى قباد مرد و خسرو انوشيروان به سلطنت رسيد و منذر را به حاكميت حيره بازگردانيد و او به جنگ با حارث پرداخت و او را شكست داده و به قتل رسانيد . او به سوزانندهء عرب مشهور شد ؛ زيرا قومى از عرب از تيرهء بنى تميم را در يمامه سوزانيد تا به نذر خويش وفا كرده باشد ، العصر الجاهلى ، ص 45 . البته از آنجا كه دوباره به حكومت رسيده بود ؛ يعقوبى . گمان كرده كه شخصى دومى بوده است و لذا گفته : سپس عمرو بن منذر ثانى به حكومت رسيد .